ประชาธิปไตยเอเธนส์

posted on 13 Sep 2009 23:14 by directdemocracy

 ระบอบการเมืองการปกครองแบบประชาธิปไตยทางตรงในเอเธนส์ เริ่มต้นขึ้นหลังการสถาปนาระบอบประชาธิปไตยในปี 508/7 ก่อนคริสตกาล โดยบทบาทของ Cleisthenes ผู้นำการปฏิวัติและวางรากฐานประชาธิปไตยในเอเธนส์ขึ้นมาอีกครั้ง โดยเขาได้ดึงเอาประชาชนคนธรรมดาทั่วไป หรือที่เรียกว่า “demos” เข้ามาร่วมกันสร้างพลังทางการเมือง แทนที่ระบอบการปกครองโดยอภิชน (Aristocracy)

พร้อมกันนั้นก็ได้ดำเนินการปฏิรูประบบการปกครองรัฐโดยการแบ่งหน่วยการปกครองพลเมืองในรูปของเผ่าขึ้นใหม่ รวมถึงการสร้างสถาบันการเมืองใหม่ ๆ ขึ้นมาจำนวนหนึ่ง เพื่อเอื้อต่อการมีส่วนร่วมทางการเมืองของพลเมืองในระดับสูงสุด

เงื่อนไขสำคัญประการหนึ่งที่มีผลต่อการพัฒนาประชาธิปไตยของเอเธนส์ ก็คือ ปัจจัยด้านขนาดของพื้นซึ่งมีลักษณะเป็นชุมชนทางการเมืองขนาดเล็กและมีความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของประชากร

กล่าวคือ เนื่องจากเอเธนส์มีการจัดแบ่งเขตพื้นที่การปกครองชุมชนออกตามลักษณะภูมิศาสตร์ของนครรัฐ โดยแบ่งออกเป็นเขตชุมชนที่มีประชากรอยู่อาศัยไม่กี่พันคน มีการตั้งชุมชนใกล้ชิดติดกัน ทั้งชุมชนที่กระจุกตัวในพื้นที่ศูนย์กลางที่มีความเป็นเมือง และเขตชุมชนที่กระจายตัวรายรอบในเขตชนบท

ลักษณะทางภูมิประชากรดังกล่าวจึงช่วยให้การมีส่วนร่วมทางการเมืองของพลเมือง และการสื่อสารในหมู่พลเมืองแต่ละชุมชนเป็นไปอย่างรวดเร็วและทั่วถึงกันได้ง่าย ส่งผลให้การบริหารจัดการนครรัฐบรรลุประสิทธิผลได้ในทันที นอกจากนี้ การมีขนาดพื้นที่เล็กและจำนวนประชากรไม่มากจนเกินกว่าศักยภาพในการผลิตอาหารสำหรับเลี้ยงดูประชากร ยังเป็นปัจจัยสำคัญต่อการดำรงไว้ซึ่งความเป็นรัฐอิสระทั้งในทางการทหารและเศรษฐกิจอีกด้วย

อย่างไรก็ตาม บริบทเงื่อนไขด้านขนาดพื้นที่ของนครรัฐซึ่งเอื้อต่อรูปแบบการปกครองโดยตรงของพลเมืองดังที่กล่าวมา กล่าวได้ว่าเป็นเพียงแง่มุมหนึ่งเท่านั้น เพราะนอกจากปัจจัยด้านขนาดพื้นที่และจำนวนประชากรแล้ว เงื่อนไขด้านการจัดจำแนกกลุ่มประชากรของนครรัฐ ก็เป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่มีความสำคัญไม่น้อยไปกว่ากัน

กล่าวคือ การจัดกลุ่มประชาชากร โดยแบ่งออกเป็น กลุ่มพลเมือง คนต่างด้าว และทาส โดยกำหนดให้กลุ่มคนที่เป็นพลเมืองเท่านั้นที่มีสิทธิทางการเมือง มีส่วนช่วยให้การปกครองตนเองโดยตรงในเอเธนส์เป็นไปได้

เพราะทำให้มีกลุ่มคนเพียงบางส่วนจากจำนวนประชการทั้งหมดเท่านั้นที่เข้ามาร่วมในกระบวนการปกครอง นั่นก็คือ "พลเมืองเอเธนส์" อันหมายถึงบุรุษชาวเอเธนส์โดยสายเลือดเท่านั้น ในขณะที่ผู้หญิงและเด็กชาวเอเธนส์ไม่ถูกนับว่ามีสถานะพลเมือง

ดังนั้น จึงกล่าวได้ว่า พลเมืองเอเธนส์ ซึ่งเป็นผู้ร่วมกันใช้อำนาจตัดสินใจทางการเมืองในกระบวนการปกครองนครรัฐ ถือเป็นเพียงประชาชนส่วนหนึ่งในสังคมเอเธนส์เท่านั้น คำถามก็คือ พลเมืองเหล่านั้นมีจำนวนมากน้อยเพียงใด จึงทำให้การมาประชุมร่วมกันตัดสินใจประเด็นปัญหาของบ้านเมืองในสถานที่แห่งเดียวสามารถเป็นไปได้?

ในช่วงศตวรรษที่ห้าก่อนคริสตกาล นครรัฐเอเธนส์ซึ่งมีขนาดพื้นที่ราว 2,500 ตารางกิโลเมตร มีพลเมืองราว 60,000 คน ส่วนในช่วงศตวรรษที่สี่ก่อนคริสตกาล จำนวนพลเมืองเอเธนส์ลดลงเหลือราว 30,000 คน ซึ่งพลเมืองเหล่านี้เองที่มีบทบาทสำคัญในการปกครองตนเองของเอเธนส์

อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาสัดส่วนและองค์ประกอบของประชากรทั้งหมดในนครรัฐเอเธนส์แล้ว จะพบว่า นอกเหนือจากกลุ่มชายชาวเอเธนส์ที่มีสถานะพลเมือง (full citizen) ในสัดส่วนดังกล่าวมาแล้ว ยังมีประชากรผู้หญิงและเด็กชาวเอเธนส์ รวมถึงเสรีชนคนต่างด้าว (metic) และเหล่าทาส (slaves) รวมอยู่ด้วย เพียงแต่คนเหล่านี้ไม่ถือว่าเป็นพลเมือง  

และหากพิจารณาสัดส่วนประชากรแต่ละกลุ่ม ก็จะเห็นได้ว่า พลเมืองผู้มีสิทธิทางการเมืองซึ่งก็คือชายชาวเอเธนส์อายุ 18 ปีขึ้นไป มีสัดส่วนเพียงหนึ่งในสิบของจำนวนประชากรทั้งหมดในเอเธนส์ อันประกอบด้วย ประชากรคนต่างด้าวที่เข้ามาปักหลักทำการค้าและประกอบอาชีพต่าง ๆ ในนครเอเธนส์ มีจำนวนราว 24,000 คน ประชากรที่มีสถานะทาส อีกจำนวนกว่า 100,000 คน นอกจากนั้นเป็นผู้หญิงและเด็ก ซึ่งแม้จะเป็นชาวเอเธนส์แต่ก็มิได้มีสถานะพลเมืองที่มีสิทธิทางการเมือง

คำถามที่น่าสนใจคือ การจัดโครงสร้างความสัมพันธ์ระหว่างคนในสังคม ผ่านการแบ่งแยกผู้คนออกเป็นกลุ่มก้อนที่มีสถานะแตกต่างกันดังกล่าว มีความสำคัญต่อการจัดระบบระเบียบทางการเมืองการปกครองในเอเธนส์อย่างไร? คราวหน้าผมจะมาชวนคุยในประเด็นนี้กันต่อครับ 

Comment

Comment:

Tweet

sad smile sad smile sad smile sad smile

#7 By (49.230.144.252|49.230.144.252) on 2015-01-16 21:16

#6 By sararin-neolife@hotmail.com (110.49.226.134) on 2013-08-24 16:55

โพสต์ที่น่าสนใจมากผมชอบเว็บไซต์ของคุณให้ขึ้นโพสต์ที่ดี

#5 By thesis writing (110.37.51.149) on 2011-07-07 21:52

If you would like to enlarge your knowledge connecting with this good post, search for <a href="http://www.primedissertations.com">thesis writing</a> or <a href="http://www.primedissertations.com">dissertations</a> writing service and purchase professional format thesis over there.

#4 By NitaHebert19 (91.201.66.6) on 2010-08-05 15:27

thx mak ka

#3 By June (124.120.10.141) on 2010-07-24 22:33

ยินดีเป็นที่สุดครับ

#2 By DD on 2009-09-21 22:17

มาที่นี่ทีไรก็ได้ความรู้กลับไปทุกที ขอเป็นแฟนประจำที่นี่ค่ะ!!!

#1 By Praab on 2009-09-20 09:27